Eduscience

Eduscience

Tak powinien nazywać się cykl artykułów o zwierzętach, które często błędnie są umiejscawiane na mapie świata, a ten dzisiejszy tekst doskonale nadaje się na jego rozpoczęcie. Zazwyczaj, kiedy przyznaję się w rozmowie, że spędziłam ponad dwa lata w Arktyce i Antarktyce, zaraz słyszę pytanie „Widziałaś niedźwiedzia polarnego/pingwina?!” (wybierz właściwe, choć często ukośnik zastępuje spójnik „i”). Ale lubię takie pytania, bo dzięki nim wszyscy się uczymy. O co najczęściej pytają uczniowie podczas zajęć?

W ramach projektu EDU-ARCTIC prowadzimy lekcje online dotyczące flory, fauny i klimatu Arktyki oraz badań naukowych prowadzonych na tym obszarze. W zajęciach uczestniczą placówki edukacyjne z całej Europy, choć pozycję lidera cały czas utrzymują polskie szkoły. Pytań nie brakuje, zwłaszcza że lekcje o pingwinach i niedźwiedziach polarnych rozpalają wyobraźnię. Są dość różnorodne, ale kilka z nich regularnie się pojawia, choć nie dotyczą występowania tych zwierząt, bo z tym już nikt nie ma problemu.

Czy jadłaś niedźwiedzia polarnego/pingwina?

Uwielbiam to pytanie. Nie i raczej nie chciałabym skorzystać z takiej okazji, nawet gdyby się pojawiła. A raczej się nie zapowiada, bo od 1973 roku obowiązuje zakaz polowań w celach komercyjnych na niedźwiedzie polarne, respektowany przez kilka państw (dokument podpisały Rosja, wtedy jeszcze ZSRR, Stany Zjednoczone, Kanada, Dania i Norwegia), w przypadku archipelagu Svalbard zaś jest to zakaz całkowity. Podobnie jest w Antarktyce (dla przypomnienia: Antarktyka = Antarktyda <kontynent> + otaczające ją wyspy na Oceanie Południowym), gdzie środowisko naturalne jest otoczone szczególną ochroną zgodnie z postanowieniami Traktatu Antarktycznego.

Co ciekawe Roald Amundsen w swoim dzienniku z Belgijskiej Wyprawy Antarktycznej (Roald Amundsen's Belgica Diary. The first Scientific Expedition to the Antarctic) w latach 1897–1899 pisze, że mięso pingwina w smaku jest podobne do kaczki. Trzeba tylko pamiętać, żeby przed pieczeniem ściągnąć z niego tłuszcz, bo wtedy potrawa gorzej smakuje.

Czy można zaprzyjaźnić się z pingwinem?

Któż by nie chciał? Niestety, nie można, mimo że wiemy, jak bardzo są urocze i w większości kojarzymy bajkę „Pingwiny z Madagaskaru”. Pingwiny to dzikie zwierzęta, nieznające ludzi – z jednej strony traktują nas jako ciekawy obiekt, ale z drugiej boją się. Ten stres powoduje, że w ucieczce mogą opuścić swoje gniazdo, a wtedy jaja lub pisklęta stają się łatwym łupem dla drapieżnego wydrzyka antarktycznego. Pamiętajmy, że Antarktyka to ich naturalne środowisko, w którym jesteśmy tylko gośćmi.

Czy pingwiny mają kolana?

Sprawdzaliście kiedykolwiek tę frazę w Google? Jeszcze nie? Zdziwilibyście się, jak wielu osobom już takie pytanie przyszło do głowy (gwoli ścisłości: jest to ok. 390 zapytań miesięcznie dla polskich wyników wyszukiwania). Pingwiny mają kolana, nawet jeśli ich charakterystyczny – sztywny i kołyszący się na boki chód – może być nieco mylący.

Czy niedźwiedzie polarne mają śnieżnobiałe futro?

Nie, raczej jest to kolor kremowy. Najjaśniejszy odcień futra mają młode niedźwiadki. Później, wraz z wiekiem (niedźwiedzie polarne mogą żyć ok. 20 lat) sierść zwierzęcia żółknie.

Co niedźwiedzie polarne robią zimą? Czy zapadają w sen zimowy?

Mogą hibernować, ale tego nie robią i są aktywne przez cały rok. Wyjątek stanowią ciężarne samice, które we wrześniu wykopują jamę śnieżną, aby zapaść w niej na kilka miesięcy przed porodem w stan podobny do hibernacji. Nie jest to jednak typowy sen zimowy (spowalnia się metabolizm i liczba uderzeń serca na minutę, ale temperatura ciała się nie zmienia).

Podejrzewam, że to dopiero początek pytań, które przychodzą Wam do głowy. Jeśli chcielibyście o tym porozmawiać, zapraszam Was – piszcie pytania w komentarzach.

 

Dagmara Bożek-Andryszczak

Galeria zdjęć

2 Krajowa Konferencja Scientix "Dobre praktyki STEM"

Serdecznie zapraszamy na 2. Krajową Konferencję Scientix „Dobre Praktyki STEM” dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, która odbędzie się w dn. 23-24.11.2018 r. w Warszawie. Zapisy właśnie ruszyły, a organizatorzy jak zwykle…

Czytaj więcej

Webinaria Scientix dla nauczycieli

Serdecznie zapraszamy na webinaria dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. W cztery kolejne środy o godzinie 15.00 zabierzemy Państwa w podróż do świata nauki. Pokażemy ciekawe materiały do pracy z uczniami i zaprezentujemy różne sposoby…

Czytaj więcej

Zdrowe opalanie, czyli jakie?

Jak długo mogę się dziś opalać? To pytanie zadajemy sobie szczególnie w bardzo słoneczne dni. Czy możliwe jest wyznaczenie czasu opalania, w którym naszemu organizmowi dostarczymy dawkę promieniowania potrzebną do wytworzenia witaminy D3, a jednocześnie…

Czytaj więcej

Wakacyjna lektura dla nauczycieli

Zachęcamy do wpisania na swoją wakacyjną listę lektur dwóch nowych raportów dotyczących edukacji przyrodniczej. To idealne lektury letnie dla tych wszystkich, którzy zainteresowani są nauczaniem STEM oraz wykorzystaniem gier w nauczaniu!

Czytaj więcej