Eduscience

Eduscience

Ta wyjątkowa roślina przetrwa nie tylko długotrwałą suszę. Nie straszny jej nawet pożar.

Wśród roślin kryją się niezwykłe organizmy. Równie ciekawe i zaskakujące jak zwierzęta. Przykładem takiej rośliny jest Xerophyta retinervis z rodziny Velloziaceae. Nazywana jest potocznie „małpim ogonem”, „czarną lilią” lub po prostu „rośliną zmartwychwstania”. To ostatnie określenie jest wyjątkowo trafne.

Xerophyta retinervis występuje w miejscach, gdzie panują ekstremalnie niekorzystne warunki siedliskowe – głównie we wschodniej części Afryki Południowej ale także na Półwyspie Arabskim. W tej części świata okresy suszy nie należą do rzadkości a potrafią trwać nawet do 6 miesięcy. Również pożary są tam dość częstym zjawiskiem. Zarówno taka uciążliwa i długotrwała susza oraz ogień nie stanowią dla „małpiego ogona” przeszkody. Dzięki wyjątkowym zdolnością aklimatyzacji w okresach długotrwałej suszy roślina przechodzi w stan uśpienia ograniczając procesy życiowe do niezbędnego minimum. Dzięki okrywie powstającej z opadłych włóknistych liści jest w stanie przetrwać nawet pożary. Roślinę tę można wręcz nazwać botanicznym Feniksem, bo podobnie jak mityczny ptak odradza się z popiołów. Wystarczy niewielki opad deszczu i „czarna lilia” w ciągu 24-72 godzin powraca do pełni sił życiowych, wypuszczając nowe liście oraz kwiaty.

Xerophyta retinervis jest kserofitem, czyli rośliną sucholubną. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów kseros – suche, suszone i phyton – rośliny. Liście Xerophyta retinervis są wąskie i jasnozielone. Kwiaty duże, obupłciowe w kolorze blado-fioletowym. To właśnie ze względu na ich kształt przez miejscową ludność roślina nazywana jest „czarną lilią”. Łodyga jest długa, zdrewniała, włóknista, rozgałęziona. W bardzo dobrych warunkach może dorastać do 1,5 metra wysokości. Przez tubylców bywa wykorzystywana jako szczotka do szorowania podłóg.

Hodowców ucieszy zapewne fakt, że roślinę tę można z powodzeniem uprawiać w domowych warunkach. Jej nasiona należy wysiać na powierzchnię pojemników wypełnionych podłożem do kaktusów i lekko je przygnieść (nie przysypywać). Pojemniki następnie należy przykryć przezroczystą folią i umieścić w lekko ocienionym i ciepłym miejscu (temperatura kiełkowania to 23°C). Po wysiewie należy utrzymywać dość wysoką wilgotność podłoża (podobnie jak ma to miejsce w naturalnych warunkach występowania rośliny), dostarczając wodę w postaci zraszania. Kiedy pojawią się pierwsze siewki (tj. po około 3 miesiącach) należy dostarczać wodę jedynie w obręb systemu korzeniowego (wlewając wodę do spodka, na którym umieszczone są pojemniki). Młode rośliny można przesadzać nie wcześniej niż po 12 miesiącach od wykiełkowania. Xerophyta retinervis wymaga miejsc ciepłych i słonecznych. W tym samym podłożu może przebywać przez wiele, wiele lat bez uszczerbku dla jej zdrowia. Podlewać należy ją bardzo umiarkowanie. Co ciekawe, choć ten kserofit pochodzi z wyjątkowo ciepłych regionów świata, jest odporny na niskie temperatury – nawet do minus 12°C.

 

Tekst:

Dr inż. Ewa Zaraś Januszkiewicz

 

Literatura:

1.    Gledhill D., 2008. The names of plant. Cambridge ; New York: Cambridge University Press,

2.    http://apps.kew.org/wcsp/ z dnia 19.03.2013

3.    http://botany.si.edu/ing/ z dnia 19.03.2013

4.    http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ z dnia 19.03.2013

5.    Kubitzki K., 1998. Velloziaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag

Galeria zdjęć

Webinaria Scientix dla nauczycieli

Serdecznie zapraszamy na webinaria dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. W cztery kolejne środy o godzinie 15.00 zabierzemy Państwa w podróż do świata nauki. Pokażemy ciekawe materiały do pracy z uczniami i zaprezentujemy różne sposoby…

Czytaj więcej

Zdrowe opalanie, czyli jakie?

Jak długo mogę się dziś opalać? To pytanie zadajemy sobie szczególnie w bardzo słoneczne dni. Czy możliwe jest wyznaczenie czasu opalania, w którym naszemu organizmowi dostarczymy dawkę promieniowania potrzebną do wytworzenia witaminy D3, a jednocześnie…

Czytaj więcej

Wakacyjna lektura dla nauczycieli

Zachęcamy do wpisania na swoją wakacyjną listę lektur dwóch nowych raportów dotyczących edukacji przyrodniczej. To idealne lektury letnie dla tych wszystkich, którzy zainteresowani są nauczaniem STEM oraz wykorzystaniem gier w nauczaniu!

Czytaj więcej