Eduscience

Eduscience

Dwulistnik muszy to roślina z rodziny storczykowatych. Jej kwiaty przypominają odwłok samic pewnych gatunków owadów należących do błonkówek. Dlaczego? – przeczytajcie.

Dwulistnik muszy (Ophrys insectifera) jest rośliną z rodziny storczykowatych (Orchidaceae), objętą ochroną ścisłą, należy zarazem do najrzadszych roślin w Polsce. Może osiągnąć wysokość do 50 cm, a sam kwiatostan do 20 cm, kwiaty występują w liczbie od 2 do 20, są średniej wielkości i przypominają owady samic błonkówek zarówno pod względem barwy, kształtu, jak i zapachu.

Jest jedynym przedstawicielem storczykowatych, u których zapylanie następuje w wyniku tzw. pseudokopulacji. Polega to na tym, że pewna część kwiatu określana mianem warżki (inaczej powabni) kształtem i wonią, przypomina samcom owadów odwłoki samic. Gdy owad siada na warżce i podejmuje próbę kopulacji, przyklejają się do niego pyłkowiny. Podczas kolejnej próby podjęcia aktu płciowego na warżce innego egzemplarza dochodzi do przeniesienia pyłkowin na znamię słupka i tym samym do zapylenia. Dwulistnik muszy zapylają dwa gatunki owadów, należących do błonkówek: niestylak piewikowiec (Gorytes fargei) lub niestylak wąsal (Gorytes mystaceus).

Dwulistnik rośnie w miejscach umiarkowanie ocienionych i słonecznych na podłożu wapiennym, na murawach kserotermicznych. W Polsce jego występowanie ogranicza się do południowej części kraju. Jego stanowiska były notowane na Wyżynie Miechowskiej, Wyżynie Lubelskiej, w Tatrach i Pieninach. Rodzaj dwulistnik (Ophrys) obejmuje w sumie 252 gatunki występujących głównie w Afryce i basenie Morza Śródziemnego. Jedynie dwulistnik muszy wykracza bardzo poza te granice, północny zasięg jego występowania sięga aż po Skandynawię i Estonię.

Populacja tego ciekawego gatunku zanika, co jest spowodowane wzrostem żyzności gleby na jego stanowiskach, prowadzącym do ekspansji innych gatunków utrudniających egzystencję storczykowi. Może być także niszczona wskutek prac rolniczych – cebulki storczyka nie przetrzymują nawet jednorazowej orki.

Dwulistnik muszy jest zapisany w Polskiej Czerwonej Księdze jako gatunek narażony, a w Liście roślin rzadkich i zagrożonych jako gatunek rzadki.

 

Tekst: dr hab. Agnieszka Pociecha


Literatura:

Walusiak E., Gawryś W. 2007. Nowe stanowisko dwulistnika muszego Ophrys insectifera L. w Tatrzańskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. (63) 5; 103-108

http://www.polskie.storczyki.org.pl

Galeria zdjęć

2 Krajowa Konferencja Scientix "Dobre praktyki STEM"

Serdecznie zapraszamy na 2. Krajową Konferencję Scientix „Dobre Praktyki STEM” dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, która odbędzie się w dn. 23-24.11.2018 r. w Warszawie. Zapisy właśnie ruszyły, a organizatorzy jak zwykle…

Czytaj więcej

Webinaria Scientix dla nauczycieli

Serdecznie zapraszamy na webinaria dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. W cztery kolejne środy o godzinie 15.00 zabierzemy Państwa w podróż do świata nauki. Pokażemy ciekawe materiały do pracy z uczniami i zaprezentujemy różne sposoby…

Czytaj więcej

Zdrowe opalanie, czyli jakie?

Jak długo mogę się dziś opalać? To pytanie zadajemy sobie szczególnie w bardzo słoneczne dni. Czy możliwe jest wyznaczenie czasu opalania, w którym naszemu organizmowi dostarczymy dawkę promieniowania potrzebną do wytworzenia witaminy D3, a jednocześnie…

Czytaj więcej

Wakacyjna lektura dla nauczycieli

Zachęcamy do wpisania na swoją wakacyjną listę lektur dwóch nowych raportów dotyczących edukacji przyrodniczej. To idealne lektury letnie dla tych wszystkich, którzy zainteresowani są nauczaniem STEM oraz wykorzystaniem gier w nauczaniu!

Czytaj więcej